Wpływ podawania progesteronu w ciąży na ryzyko poronienia. Badanie w sposób jednoznaczny nie dowiodło, że progesteron pomaga każdej kobiecie doświadczającej krwawień ciążowych. Uzyskane wyniki pozwalają jednak sądzić, że jego skuteczność jest wysoka u tych pań, które poza krwawieniami ciążowymi doświadczyły poronienia Pierwsze badania w ciąży – do 10. tygodnia. Pierwsze badania należy wykonać do 10. tygodnia ciąży. Podczas pierwszej wizyty związanej z ciążą położna lub lekarz przeprowadzi badania ogólne, badanie ginekologiczne, badanie piersi oraz pomiar wzrostu, masy ciała i ciśnienia krwi. Ryzyko poronienia w 16 tygodniu ciąży. Rady na najbliższy czas. 16 tydzień ciąży mnogiej. 16 tydzień ciąży: co się dzieje u mamy i dziecka – kalendarz ciąży. Read More. 16 tydzień ciąży – kalendarz ciąży · objawy i odczucia | Mustela. Article author: www.mustela.pl; Reviews from users: 17341 Ratings; Top rated: 4.4 Poronienie zagrażające polega na oddzieleniu się na niewielkim odcinku jaja płodowego (czyli zarodka z workiem owodniowym) od warstwy kosmówki. Kanał szyjki macicy pozostaje zamknięty, dlatego ryzyko utraty ciąży jest stosunkowo niewielkie – około 80% ciąż jest donoszonych. Każde krwawienie z dróg rodnych kobiety ciężarnej do Wykonuje się ją po 15. tygodniu ciąży. Amniopunkcja to zabieg polegający na pobraniu niewielkiej próbki płynu owodniowego do badania. Jest to płyn otaczający płód u kobiety w ciąży. Płyn owodniowy to przezroczysty, bladożółty płyn, który: chroni płód przed urazami, chroni płód przed infekcją, Niemniej jednak ryzyko poronienia po badaniu inwazyjnym pozostaje. Czyli są realne szanse, że mimo tego, że ciąża okaże się zdrowa, kobieta ją po tym badaniu może poronić. Problemów z tym badaniem jest jeszcze kilka – na wyniki często czeka się długo, nawet do 3 tygodni. Amniopunkcji nie można wykonać przed 16. tygodniem. . Kalendarz ciąży - najważniejsze momenty w rozwoju dziecka/ iStock 2 min Zmiany, które zachodzą w ciągu 9 miesięcy ciąży, następują bardzo dynamicznie. Co dzieje się w poszczególnych trymestrach ciąży? Które momenty są kluczowe dla prawidłowego rozwoju dziecka? Kalendarz ciąży: pierwszy trymestr (1-13 tydzień ciąży) Przyjęto sposób liczenia ciąży, gdzie jako jej rozpoczęcie uznaje się pierwszy dzień miesiączki. Po ustąpieniu krwawienia w ciele kobiety dojrzewa komórka jajowa, która w okresie owulacji ma szansę połączyć się z plemnikiem. Oznacza to, że 3 tydzień ciąży jest w rzeczywistości pierwszym tygodniem rozwoju zarodka. Około 4 tygodnia ciąży zarodek zagnieżdża się w macicy i zaczyna wydzielać hormon HCG, czyli gonadotropinę kosmówkową. To dzięki niemu test ciążowy pokazuje wynik pozytywny. W 5 tygodniu ciąży zarodek zaczyna wykształcać kręgi, zawiązki mózgu oraz układu nerwowego. Do równie ważnych zmian dochodzi także w tygodniu 9, to wtedy kształtują się narządy płciowe, a na twarzy pojawia się coraz więcej szczegółów, np. dziurki w nosie czy wargi. Między 10 a 11 tygodniem ciąży zarodek zmienia się w płód i ma już wykształcone wszystkie narządy wewnętrzne. To także moment, gdy ryzyko poronienia istotnie maleje. Pod koniec pierwszego trymestru płód waży około 14 g i ma 6 cm. Dla kobiety pierwszy trymestr to czas nasilonych dolegliwości: mdłości, wymioty, zmęczenie, senność. Po nim jednak przychodzi już dużo przyjemniejszy, drugi trymestr ciąży. Kalendarz ciąży: drugi trymestr (14-26 tydzień ciąży) Drugi trymestr ciąży rozpoczyna intensywny rozwój zmysłów u dziecka. W 16 tygodniu ciąży dziecko zaczyna słyszeć dźwięki i próbuje poruszać oczami. Ruchy dziecka stają się coraz bardziej skoordynowane i zaczynają być wyczuwalne dla matki. Interakcja między matką a dzieckiem z każdym tygodniem jest większa. Już w 17 tygodniu ciąży dziecko odczuwa emocje przeżywane przez mamę (złość, radość, smutek). Tydzień później zaczyna również reagować na bodźce (głaskanie brzucha, mówienie, puszczanie muzyki). W 21 tygodniu dziecko rozpoznaje już wszystkie smaki, reaguje na światło, a jego ruchliwość stale rośnie. Wykształcają się również struny głosowe i zawiązki zębów stałych. Rosną narządy wewnętrzne. Pojawiają się cebulki włosów i brwi (24 tydzień ciąży). Pod koniec drugiego trymestru dziecko przybiera już spore rozmiary – waży około 1 kg i ma 40 cm. Kalendarz ciąży: trzeci trymestr (27-39 tydzień ciąży) W 28 tygodniu ciąży dziecko rozpoznaje już dźwięk głosu matki, jego ton i rytm. Zapamiętuje go i jest w stanie rozpoznać także po narodzinach. Około 30 tygodnia dziecko zaczyna zmieniać swoją pozycję i przygotowywać się do momentu narodzin. W trzecim trymestrze dziecko w sporym tempie przybiera na wadze, co nie pozostaje obojętne kobiecie, która z coraz większym trudem się porusza. Samo dziecko rusza się znacznie mniej niż do tej pory. Wszystko przez to, że zaczyna mu brakować miejsca na fikołki. Bardzo intensywnie rozwija się mózg dziecka, a jego twarz nabiera kształtów noworodka – zaokrąglają się policzki. Już w 37 tygodniu ciąży dziecko jest gotowe do porodu i może przyjść na świat w każdej chwili. Ryzyko przedwczesnego porodu znika. Dla kobiety to czas „donoszenia ciąży”. Pod koniec trzeciego trymestru dziecko waży od około 2,6 do 3,6 kg. Wszystko, czego potrzebujeszna Twoim mailu Newsletter Hellomama da Ci dostęp do materiałów tworzonych z myślą o Tobie i Twoim dziecku. Do nawet 75 % wszystkich poronień ma miejsce w pierwszym trymestrze ciąży. Przyczyną w większości przypadków okazuje się wada genetyczna zarodka. W związku z tym pierwsze tygodnie są uważane za decydujący okres dla przebiegu ciąży. W drugim trymestrze ryzyko poronienia jest o wiele mniejsze – dochodzi do niego w jednej na pięćdziesiąt ciąż. Prawdopodobieństwo wystąpienia trudności z donoszeniem ciąży mogą określić odpowiednie badania. 1. Poronienie w pierwszym trymestrze – jakie mogą być przyczyny? Do poronień najczęściej dochodzi w pierwszym trymestrze ciąży, czyli przed upływem jej dwunastego tygodnia. Ryzyko jest wtedy największe, ponieważ istnieje wiele czynników, które mogą utrudniać właściwe zagnieżdżenie się zarodka – w tym czynników genetycznych. Ponad 60 proc. poronień spowodowanych jest bowiem wadą genetyczną samego zarodka, np. wystąpieniem dodatkowego chromosomu. Wady takie powstają już w momencie zapłodnienia i często są wynikiem przypadku, na który niestety ani rodzice, ani lekarze nie mają wpływu. Zobacz film: "Czy w ciąży należy jeść za dwoje?" Za poronienia w pierwszym trymestrze może jednak odpowiadać wiele innych czynników, w tym zaburzenia zdrowotne kobiet – związane zarówno z genami (np. w przypadku trombofilii wrodzonej, przy której występują mutacje genetyczne mogące powodować poronienia), jak i nieprawidłowym funkcjonowaniem narządów (występującym przy zespole policystycznych jajników czy wadach macicy). Wiąże się to z uniemożliwieniem rozwoju zarodka. Przyczyną poronienia może być również niewłaściwy tryb życia, np. nadmierna aktywność fizyczna lub długotrwały stres. 2. Przyczyny poronień w drugim trymestrze Poronienia w drugim trymestrze stanowią zaledwie 2 proc. przypadków poronień. Są rzadsze, ponieważ nie wynikają już z powodów genetycznych (a więc niezależnych od rodziców). Wiążą się przede wszystkim z problemami związanymi z nieprawidłowościami w funkcjonowaniu organizmu, np. z przedwczesnym zwężeniem się szyjki macicy. Wśród najczęstszych przyczyn wymienia się też zaburzenia hormonalne, anemię czy nieleczone choroby przyszłej matki. 3. Co robić, kiedy poronienie się powtarza? Kiedy do poronienia dojdzie trzykrotnie, mówi się o tzw. poronieniu nawykowym. Wówczas zaczyna się wykonywać badania mające na celu ustalenie ich przyczyny. Lekarze zajmujący się trudnościami w przebiegu ciąży sugerują jednak, że badania warto wykonać już wcześniej – szczególnie jeśli dochodzi do nich w pierwszym trymestrze. Trudności z utrzymaniem ciąży mogą być symptomem wielu zaburzeń. Szybka diagnoza może natomiast zwiększyć szanse na donoszenie kolejnej ciąży i jej właściwy przebieg. W wielu przypadkach okazuje się, że bezpośrednią przyczyną była wrodzona wada zarodka. Wynika ona najczęściej z połączenia dwóch uszkodzonych komórek rozrodczych, do którego może dojść nawet u zdrowych rodziców. Jest to zatem kwestia nieszczęśliwego przypadku, a kolejne ciąże powinny przebiegać prawidłowo. Aby jednak zyskać pewność, że poronienie nie było związane z innymi przyczynami (związanymi np. z genami rodziców), niezbędne jest wykonanie stosowanych badań. 4. Badania po poronieniu określą szansę na kolejną ciążę Prawdopodobieństwo poronienia kolejnej ciąży nie jest duże, jednak poznanie przyczyny może określić je dokładniej. Mogą w tym pomóc specjalistyczne badania, przede wszystkim badanie kariotypu poronionego płodu oraz kariotypu rodziców. Pozwala ono stwierdzić, czy poronienie związane było z wrodzoną wadą zarodka, a jeśli tak – to czy wynikała ona ze zmian w materiale genetycznym rodziców, czy była od nich niezależna. Wyniki warto skonsultować z genetykiem, bo być może zasugeruje on wykonanie innych testów (np. pod kątem trombofilii wrodzonej). Nie czekaj na wizytę u lekarza. Skorzystaj z konsultacji u specjalistów z całej Polski już dziś na abcZdrowie Znajdź lekarza. polecamy Mianem poronienia określa się samoistną utratę ciąży w okresie poprzedzającym uzyskanie przez płód zdolności do przeżycia i obejmuje ono wszystkie przypadki utraty ciąży w okresie od poczęcia do 24. tygodnia ciąży. Należy zaznaczyć, że dzięki postępom w neonatologii przeżywa również niewielki odsetek dzieci urodzonych przed 24. tygodniem ciąży. Odsetek poronień sporadycznych (niepowtarzających się) wynosi od 10 do 15%. Poronienia nawracające oznaczają utratę co najmniej 3 kolejnych ciąż i dotyczą około 1% kobiet. Poronienie nawracające jest odrębną jednostką chorobową, posiadającą swoistą etiologię, której wykrycie umożliwia wdrożenie leczenia przyczynowego. Przyczyny poronienia sporadycznego Ryzyko poronienia samoistnego zwiększa się wraz z wiekiem, co związane jest ze zmniejszającą się liczbą i jakością pozostałych w jajnikach oocytów (komórek jajowych). U kobiet 20–24-letnich wynosi ono 11%, 30–34-letnich 15%, 40–44-letnich 51% i aż 93% u kobiet starszych. Czynnikiem ryzyka poronienia jest również zaawansowany wiek ojca (>40. roku życia). W większości przypadku poronień samoistnych występujących przed 10. tygodniem ciąży przyczyną są przypadkowe błędy w liczbie chromosomów u płodu, głównie trisomie (dodatkowy chromosom w jednej z par chromosomów), monosomie (brak chromosomu w jednej z par) oraz poliploidie (zwielokrotniona liczba wszystkich 46 chromosomów). Wśród czynników wymienia się również choroby matki, w tym niedostatecznie kontrolowana cukrzyca i choroby tarczycy, inne zaburzenia hormonalne (np. niewystarczająca produkcja progesteronu przez ciałko żółte), zakażenia wirusowe i bakteryjne przebiegające z wysoką temperaturą ciała, przewlekłe choroby zakaźne (np. toksoplazmoza), nieodpowiedni styl życia (palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, narkotyki), niekiedy urazy mechaniczne. Zmiany miejscowe w obrębie narządów płciowych, takie jak wady rozwojowe macicy, częściej stwierdza się w przypadku poronień nawracających. Czynniki ryzyka poronień nawracających Określenie nawracające poronienia (NP) sugeruje, że powtarzające się epizody utraty wczesnych ciąż mają określoną przyczynę, ale w rzeczywistości daje się ją ustalić (i odpowiednio leczyć) tylko w około 50% przypadków. Wśród głównych przyczyn poronień nawracających wymienia się: czynniki epidemiologiczne, genetyczne, anatomiczne, hormonalne, immunologiczne, zakaźne, zespół antyfosfolipidowy oraz wrodzone zaburzenia hemostazy. Czynniki epidemiologiczne Wiek matki (patrz: Przyczyny poronienia sporadycznego) i liczba wcześniejszych poronień są dwoma niezależnymi czynnikami ryzyka kolejnego poronienia. Największe ryzyko poronienia występuje u par małżeńskich, w których kobiet ma powyżej 35 lat, a mężczyzna powyżej 40 lat. Niezależnym czynnikiem rokowniczym jest również przebieg poprzednich ciąż. Ryzyko poronienia zwiększa się po utracie każdej kolejnej ciąży, osiągając około 40% w przypadkach, w których kobieta nie donosiła 3 kolejnych ciąż; rokowanie to pogarsza się dodatkowo wraz z postępującym wiekiem ciężarnej. Urodzenie żywego dziecka nie wyklucza wystąpienia poronień nawracających w kolejnych ciążach. Dane na temat wpływu czynników środowiskowych pochodzą przede wszystkim z badań poronień sporadycznych, a nie nawracających. Wyniki tych badań są sprzeczne i obarczone znacznym ryzykiem błędu w związku z niemożnością kontroli czynników zakłócających oraz niedokładnym oszacowaniem wielkości narażenia i dawki toksyny. Zwiększone ryzyko poronienia samoistnego wiązano z paleniem tytoniu i nadmiernym spożyciem kofeiny. Wciąż jednak nie uzyskano wystarczających dowodów na potwierdzenie tych zależności. Spożywany w nadmiarze alkohol oddziałuje toksycznie na zarodek i płód. Nawet umiarkowane spożycie alkoholu ≤5 jednostek tygodniowo) może powodować zwiększenie ryzyka poronień sporadycznych. Ryzyko to nie zwiększa się natomiast w wyniku pracy przed monitorem komputerowym. Dane na temat skutków narażenia na gazy anestetyczne u kobiet pracujących na sali operacyjnej są sprzeczne. Opublikowane ostatnio wyniki badań retrospektywnych wskazują, że otyłość zwiększa ryzyko poronień sporadycznych i nawracających. Zespół antyfosfolipidowy Zespół antyfosfolipidowy (antipfospholipid syndrome – APS) jest nabytym zespołem autoimmunologicznym i stanowi najważniejszą wyleczalną przyczynę poronień nawracających. U kobiet, u których doszło do rozwoju tej choroby, przebieg ciąży jest zaburzony lub występuje zakrzepica naczyniowa pod wpływem przeciwciał antyfosfolipidowych – antykoagulantu toczniowego, przeciwciał antykardiolipinowych i przeciwciał działających przeciwko ß2-glikoproteinie I. Przeciwciała antyfosfolipidowe stwierdza się u 15% pacjentek, u których doszło do poronień nawracających. Częstość występowania tych przeciwciał u kobiet z prawidłowym wywiadem położniczym jest mniejsza od 2%. W tabeli poniżej przedstawiono kryteria rozpoznawania APS Tabela. Kryteria rozpoznawania APS Kryteria kliniczne Kryteria laboratoryjne 1. Zakrzepica naczyń: jeden epizod lub więcej epizodów zakrzepicy żylnej, tętniczej lub małych naczyń 2. Powikłania ciąży: a) jeden zgon lub więcej niewyjaśnionych zgonów morfologicznie prawidłowych płodów w 10. tygodniu ciąży lub później b) jeden poród lub więcej porodów przedwczesnych morfologicznie prawidłowych płodów przed 34. tygodniem ciąży z powodu: (1) rzucawki lub ciężkiego stanu przedrzucawkowego albo (2) udowodnionej niewydolności łożyska c) trzy poronienia lub więcej niewyjaśnionych poronień spontanicznych przed 10. tygodniem ciąży, po wykluczeniu przyczyn ze strony matki i ojca (badania chromosomalne, hormonalne) 1. Obecność antygenu toczniowego (LA) w surowicy, co najmniej w dwóch badaniach wykonanych w odstępie przynajmniej 12 tygodni 2. Obecność przeciwciał antykardiolipinowych (IgG i/lub IgM) w surowicy lub osoczu, w mianie średnim lub wysokim (tj. >40 GPL lub MPL) w co najmniej dwóch badaniach wykonanych w odstępie przynajmniej 12 tygodni 3. Obecność przeciwciał przeciwko ß2-glikoproteinie I (IgG i/lub IgM) w wysokich mianach w co najmniej dwóch badaniach wykonanych w odstępie przynajmniej 12 tygodni UWAGA: APS rozpoznaje się jedynie wówczas, gdy spełnione jest co najmniej jedno kryterium kliniczne i jedno kryterium laboratoryjne. Samo wykrycie obecności przeciwciał antyfosfolipidowych w jednym badaniu nie jest podstawą do rozpoznania choroby. Czynniki genetyczne Zaburzenia chromosomalne u zarodka Ryzyko wystąpienia anomalii chromosomowych u zarodka w kolejnej ciąży u par z nawracającymi poronieniami w wywiadzie wynosi od 30 do 57% i zwiększa się z wiekiem ciężarnej, przy czym wraz ze zwiększeniem liczby poronień zwiększa się również ryzyko utraty płodów o prawidłowej liczbie chromosomów. Zaburzenia chromosomalne u rodziców U około 2–5% par, u których wystąpiły poronienia nawracające, jeden z partnerów jest nosicielem zrównoważonej strukturalnej anomalii chromosomalnej , w tym translokacji wzajemnej (liczba chromosomów jest prawidłowa, ale w dwóch chromosomach doszło do wymiany odcinków) i robertsonowskiej (najczęściej występująca translokacja dotycząca chromosów 13-15 oraz 21 i 22, polegająca na połączeniu się jednego chromosomu z drugim lub jego częścią). Nosiciele translokacji zrównoważanych nie wykazują żadnych odchyleń fenotypowych, ale w ciąży istnieje zwiększone ryzyko poronienia, wystąpienia mnogich wad rozwojowych oraz zaburzony rozwój umysłowy. Czynniki anatomiczne Wady wrodzone macicy Ocena częstości występowania wad rozwojowych macicy i ich roli w nawykowych poronieniach jest trudna, ponieważ w dotychczas przeprowadzonych badaniach stosowano różne kryteria i techniki wykrywania tych wad. Sądzi się, że średnia częstość występowania wad macicy u kobiet, które poroniły co najmniej 2-krotnie, jest 3-krotnie większa niż u kobiet zdrowych, ale zakres wyników w obu tych grupach jest bardzo szeroki. Obserwowano dużą częstość utraty ciąż w przypadku występowania przegrody macicy, macicy dwurożnej oraz macicy łukowatej. Częstość występowania wad macicy jest większa u kobiet, u których doszło do poronienia w II trymestrze, niż u kobiet, u których poronienie odnotowano w I trymestrze ciąży. Obserwacje wykazują, że tylko połowa kobiet z nieleczonymi wadami macicy urodzi dziecko w terminie, ale sposoby najlepszego postępowania są nadal nieustalone, ponieważ nie ma wyników pochodzących z badań z randomizacją. Nie wiadomo również, jakie postępowanie jest najlepsze u kobiet ze stwierdzonymi innymi anomaliami macicy, takimi jak zrosty wewnątrzmaciczne (zespół Ashermana), mięśniaki macicy czy polipy wewnątrzmaciczne. Sądzi się, że w przypadku występowania znacznych zmian wskazana jest korekcja chirurgiczna, ale jest to uzgodniona opinia, a nie przesłanka oparta na wynikach badań z randomizacją, które w tych przypadkach są trudne do przeprowadzenia. Niewydolność szyjki macicy Wiadomo, że niewydolność szyjki macicy może być przyczyną poronień w II trymestrze ciąży. Nie określono jednak częstości występowania niewydolności szyjki macicy, nie ma również wystarczająco wiarygodnego testu, pozwa lającego na jej stwierdzenie u kobiet niebędących w ciąży. Rozpoznanie stawia się zwykle na podstawie objawów klinicznych, czyli wystąpienia poronienia w II trymestrze ciąży poprzedzonego samoistnym pęknięciem błon płodowych lub bezbolesnym rozwarciem szyjki macicy. Czynniki hormonalne i metaboliczne Zwiększone ryzyko poronienia występuje u kobiet z zaburzeniami hormonalnymi, takimi jak cukrzyca czy choroby tarczycy, ale tylko w przypadku niewłaściwego ich leczenia (lub braku leczenia). Stwierdzono również, że poronienie częściej występuje u kobiet z zespołem wielotorbielowatych jajników (polycystic ovary syndrome – PCOS), prawdopodobnie wskutek współistniejącej insulinooporności oraz nadmiernej produkcji insuliny, która prowadzi do hiperandrogenemii. Rola innych zaburzeń hormonalnych, takich jak hiperprolaktynemia czy niedostateczna produkcja progesteronu, w etiologii poronień nawykowych nie została jednoznacznie określona, z powodu trudności w ustaleniu rozpoznania (dotyczy to głównie niedoczynności ciałka żółtego). Stosowanie progesteronu w przypadku poronień sporadycznych nie jest uzasadnione, natomiast w przeglądzie Cochrane stwierdzono, że postępowanie takie u kobiet z 3 lub więcej poronieniami w wywiadzie skutecznie ogranicza ryzyko wystąpienia kolejnego poronienia. Czynniki immunologiczne Wyniki badań nad rolą niezgodności ludzkich antygenów leukocytarnych rodziców (HLA), matczynych przeciwciał leukocytotoksycznych, przeciwciał blokujących, komórek NK (naturalni zabójcy – natural killer), cytokin i innych czynników immunologicznych w etiologii poronień nawracających są sprzeczne i dlatego nie ma podstaw do rutynowego oznaczania tych parametrów oraz wdrażania leczenia immunomodulacyjnego (np. immunizacja krwinkami białymi partnera kobiet z poronieniami nawracającymi, leczenia za pomocą immunoglobuliny drogą dożylną). Czynniki zakaźne Wykazano, że u kobiet ze sporadycznymi poronieniami częściej stwierdza się w drogach rodnych obecność takich patogenów, jak Ureaplasma urealyticum, Mycoplasma hominis, chlamydia, Listeria monocytogenes, Toxoplasma gondii, wirus cytomegalii i opryszczki, ale nie ma dowodów, że te drobnoustroje powodują poronienia nawracające, nie ma więc wskazań do rutynowej diagnostyki mikrobiologicznej. Podobnie jest w przypadku bakteryjnej waginozy. Choć chorobę tę wymienia się niekiedy wśród czynników ryzyka poronienia w II trymestrze i porodu przedwczesnego, nie ma danych wskazujących na skuteczność antybiotykoterapii u kobiet, u których w poprzednich ciążach doszło do poronienia w II trymestrze ciąży. Wrodzone zaburzenia hemostazy Dziedziczna i nabyta trombofilia, w tym oporność na aktywowane białko C (najczęściej związana z obecnością mutacji Leiden czynnika V), niedobory białek C i S oraz antytrombiny III, hiperhomocysteinemia oraz mutacja genu protrombiny (PT 20210A), stanowią udokumentowane przyczyny systemowej zakrzepicy. Ponadto trombofilię wrodzoną wymienia się jako możliwą przyczynę poronień nawracających oraz powikłań w późnej ciąży, będących prawdopodobnie następstwem zakrzepicy w krążeniu maciczno-łożyskowym. Jednak siła związku pomiędzy wrodzoną trombofilią i nawracającymi poronieniami nie jest duża, nie ma też dowodów (pochodzących zwłaszcza z niedawno przeprowadzonych metaanaliz badań), że leczenie przeciwzakrzepowe poprawia wyniki położnicze. Dlatego na podstawie obecnego stanu wiedzy nie ma wskazań do rutynowego przeprowadzania badań w tym kierunku. Badania, których przeprowadzenie przed kolejną ciąża przynosi wiarygodne korzyści kobietom z nawracającymi poronieniami: U wszystkich kobiet z powtarzającymi się poronieniami w I trymestrze ciąży oraz u wszystkich kobiet z co najmniej jedną stratą ciąży w II trymestrze należy przed planowaną kolejną ciążą wykonać badanie przeciwciał antyfosfolipidowych (antykoagulant toczniowy i/lub przeciwciała antykardiolipinowe (patrz tabela – kryteria diagnostyczne). Badanie cytogenetyczne poronionych szczątków powinno się wykonać w trakcie 3. lub kolejnego poronienia. Stwierdzenie niezrównoważonej anomalii chromosomowej jest wskazaniem do wykonania badania kariotypu z krwi obwodowej u obojga rodziców. Ustalenie kariotypu zarodka/płodu umożliwia rokowanie odnośnie do kolejnej ciąży. Ryzyko poronienia w następstwie aneuploidii płodowej maleje wraz z liczbą utraconych ciąż i dlatego stwierdzenie nieprawidłowego kariotypu poronionego materiału wiąże się z korzystniejszym rokowaniem w kolejnej ciąży. Ograniczenie badania cytogenetycznego u rodziców tylko do wybranych przypadków wynika zarówno ze względów organizacyjnych, jak i ekonomicznych (w jednym z badań obejmujących ponad 20 000 par z nawracającymi poronieniami częstość występowania translokacji zrównoważonej określono na 1,9%, niezrównoważoną translokację stwierdzono zaś jedynie u 4 płodów). Trzeba dodać, że szansa urodzenia zdrowego dziecka jest duża i sięga 80–85%. U wszystkich kobiet z poronieniami nawracającymi w I trymestrze oraz u wszystkich kobiet z co najmniej jedną stratą ciąży w II trymestrze należy wykonać badanie ultrasonograficzne macicy w celu wykluczenia lub potwierdzenia istnienia wad strukturalnych. W przypadku podejrzenia wady rozwojowej macicy wskazane jest dalsze postępowania diagnostyczne (np. histerosalpingografia, histeroskopia, laparoskopia lub USG 3D). Rutynowe wykonywanie badań w kierunku trombofilii wrodzonej nie jest zalecane. Natomiast postępowanie takie może być uzasadnione u kobiet, u których w przeszłości doszło do epizodu zakrzepowego (np. w okresie okołooperacyjnym) lub mających krewnych pierwszego stopnia ze stwierdzoną (lub podejrzewaną) wrodzoną trombofilią. W uzasadnionych przypadkach można wykonać badania stężenia prolaktyny i hormonów tarczycy. Postępowanie u kobiet w ciąży z nawracającymi poronieniami Kobietom z rozpoznanym zespołem antyfosfolipidowym podaje się w ciąży profilaktycznie małe dawki kwasu acetylosalicylowego (acetylsalicylic acid – ASA) wraz z niefrakcjonowaną heparyną. Postępowanie takie zmniejsza o ponad 50% (w porównaniu z podaniem samego ASA) częstość występowania poronień. Podobną skuteczność zaobserwowano również w przypadku stosowania hepatyny drobnocząsteczkowej. Heparyna nie przechodzi przez łożysko do płodu i nie działa teratogennie, może jednak spowodować u kobiety ciężarnej krwawienia, reakcję nadwrażliwości oraz małopłytkowość. Istnieje również ryzyko, zwłaszcza w przypadku dłuższego stosowania, zmniejszenia gęstości mineralnej kości (bone mineral density – BMD, osteopenia, osteoporoza i jej powikłania), choć dowody na to są niejednoznaczne, gdyż w kilku badaniach wykazano, że utrata BMD jest podobna jak u kobiet nieleczonych w prawidłowej ciąży. Prawdopodobnie ryzyko powikłań jest mniejsze, gdy stosuje się heparynę drobnocząsteczkową. Mimo potwierdzonej skuteczności leczenia ciąża u kobiet z zespołem antyfosfolipidowym jest ciążą specjalnej troski, ponieważ obarczona jest zwiększonym ryzykiem poronienia, nadciśnienia ciążowego, ograniczenia wzrastania płodu i porodu przedwczesnego. Oznacza to, że kobiety te powinny być objętę szczególnie troskliwą opieką położniczą. Leczenie heparyną drobnocząsteczkową kobiet z potwierdzoną wrodzoną trombofilią (np. mutacją czynnika V Leiden) i utratami ciąż poprawia wyniki położnicze, ale dostępne dane są skąpe. Decyzja o wdrożeniu takiego leczenia powinna być podjęta przez doświadczony zespół lekarzy, najlepiej w specjalistycznym ośrodku referencyjnym. Progesteron, który warunkuje skuteczną implantację i utrzymanie ciąży, jest dobrym „teoretycznym“ kandydatem do profilaktycznego stosowania u kobiet z nawracającymi poronieniami. Wprawdzie istniejące dowody, ale o słabej wiarygodności, sugerują, że hormon ten zmniejsza ryzyko poronienia, ale towarzystwa naukowe nie rekomendują tego sposobu postępowania, oczekując na wyniki dużego wieloośrodkowego badania z randomizacją, PROMISE, w którym u kobiet z poronieniami nawracającymi o niewyjaśnionej przyczynie ocenia się wpływ progesteronu w postaci dopochowowej (pessaria) na przebieg ciąży. Leczenie spoczynkiem: to jedna z bardziej „popularnych“ interwencji w przypadku powikłań ciąży, w tym poronienia. Jednak nie ma wiarygodnych danych, by spoczynek w łóżku (w domu lub w szpitalu) zmniejszał ryzyko poronienia. Ponadto długi brak aktywności ruchowej jest czynnikiem sprzyjającym występieniu poważnych powikłań ciąży. Szew okrężny szyjki macicy był w przeszłości uważany za skuteczny sposób zapobieganiu poronieniu u kobiet z nawracającymi utratami ciąż. Jednak nie wykazano, by profilaktyczne założenie szwu okrężnego zmniejszało prawdopodobieństwo poronienia (i porodu przedwczesnego). Ponieważ z tą interwencją wiąże się ryzyko wystąpienia powikłań pooperacyjnych, decyzję o założeniu szwu należy poprzedzić wnikliwą analizą i podjąć ją wyłącznie u kobiet, u których takie postępowanie może przynieść korzyści, np. w przypadku podejrzenia (lub rozpoznania) niewydolności szyjkowej u kobiet, u których w przeszłości doszło do poronienia w II trymestrze ciąży ze skróconą szyjka macicy ocenianą w przezpochwowym USG. Nie wykazano skuteczności suplementacji witaminami przed ciążą i w czasie jej trwania u kobiet z poronieniami nawracającymi. Podobny wynik uzyskano w przypadku leczenia kortykosteroidami, gonadotropiną kosmówkową i immunoglobuliną. U kobiet z niewyjaśnioną przyczyną poronień (50% przypadków) stosowanie terapii empirycznej nie ma uzasadnienia. Należy jednak podkreślić, że odpowiedna opieka przyczynia do osiągnięcia sukcesu u 75–80% kobiet. Piśmiennictwo: syndrome. ACOG Practice Bulletin, 2011: 118. C., Stephenson Does obesity increase the risk of miscarriage in spontaneous conception: a systematic review. Semin. Reprod. Med., 2011; 29: 507–513. Palomaki Bienstock J. i wsp: Can factor V Leiden and prothrombin G20210A testing in women with recurrent pregnancy loss result in improved pregnancy outcomes?: Results from a targeted evidence-based review. Genet. Med., 2012; 14: 39–50. Jong Goddijn M., Middwidorp S.: Testing for inherited thrombophilia in recurrent miscarriage. Sem. Reprod. Med., 2011; 29: 540–545. pregnancy and miscarriage: NICE clinical guideline 154, 2012 December. and treatment of recurrent pregnancy loss: a committee opinion. The Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertil. Steril., 2012; 98: 1103–1111. Ramsey Progestogen for preventing miscarriage. Cochrane Database Syst. Rev., 2008, 2. B., Burmester Dörner T.: Heparin or aspirin or both in the treatment of recurrent abortions in women with antiphospholipid antibody (syndrome). Curr. Opin. Rheumatol., 2011; 23: 299–304. K., Westphal Milki Lathi Etiology of recurrent pregnancy loss in women over the age of 35 years. Fertil. Steril., 2010; 94: 1473–1477. K., Dawood F., Farquharson R.: Recurrent miscarriage and thrombophilia: an update. Curr. Opin. Obstet. Gynecol., 2012; 24: 229–234. wytyczne profilaktyki i leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej – aktualizacja 2012. Medycyna Praktyczna – wydanie specjalne, 2012. La Coursiere Y., Scott Immunotherapy for recurrent miscarriage. Cochrane Database Syst. Rev., 2006; 2. Betancourt Clark P. i wsp: The association of factor V Leiden and prothrombin gene mutation and placenta-mediated pregnancy complications: a systematic review and meta-analysis of prospective cohort studies. PLoS Med. 2010 Jun 15; 7. G., Cuadrado Ruiz-Arruza I. i wsp: Evidence-based recommendations for the prevention and long-term management of thrombosis in antiphospholipid antibody-positive patients: Report of a Task Force at the 13th International Congress on Antiphospholipid Antibodies. Lupus, 2011; 20: 206–218. A., Middleton Ph., Pan N., Crowther Vitamin supplementation for preventing miscarriage. Cochrane Database Syst. Rev., 2011; 1. M., Ozaki Y., Katano K. i wsp: Uterine anomaly and recurrent pregnancy loss. Semin. Reprod. Med., 2011; 29: 514–21. clinical relevance of luteal phase deficiency: a committee opinion. The Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertil. Steril., 2012; 98: 1112–1117. investigation and treatment of couples with recurrent first-trimester and second-trimester miscarriage. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists Green-top Guideline No. 17, April 2011. 19. Visser J., Ulander Helmerhorst i wsp.: Thromboprophylaxis for recurrent miscarriage in women with or without thrombophilia. HABENOX: a randomised multicentre trial. Thromb. Haemost., 2011; 105: 295–301. 16 tydzień ciąży to 14 tydzień życia dziecka — trwa 4 miesiąc ciąży i drugi trymestr. Płód dalej rośnie, a w rezultacie jego ciało staje się coraz bardziej proporcjonalne. Stopniowo zaczyna poruszać się w skoordynowany sposób, ćwicząc takie umiejętności jak ssanie, oddychanie czy również chwytanie. Czuje już smak płynu owodniowego, jest wrażliwy na światło, a wkrótce zacznie też reagować na dźwięki. W 16 tygodniu ciąży niektóre kobiety mogą już poczuć delikatne ruchy dziecka. W zauważalny sposób zwiększa się obwód brzucha, pojawiają się też typowe dla drugiego trymestru objawy jak przebarwienia skórne czy bóle pleców. Dlatego sprawdź, jakie infekcje często pojawiają się w tym czasie i w jaki sposób można z nimi walczyć. Zobacz też, czym jest niewydolność szyjki macicy — jedna z najczęstszych przyczyn późnych poronień i porodów przedwczesnych. Jak rozwija się płód w 16 tygodniu ciąży? Jak wygląda płód w 16 tygodniu ciąży? Objawy w 16 tygodniu ciąży Infekcje układu moczowego w II trymestrze Infekcje układu płciowego w II trymestrze Niewydolność szyjki macicy a ryzyko poronienia Jak rozwija się płód w 16 tygodniu ciąży? 16 tydzień ciąży to 14 tydzień życia płodu. To już połowa 4 miesiąca ciąży czyli wciąż pierwsza część drugiego trymestru. Płód nadal intensywnie rośnie, dzięki czemu jego głowa staje się bardziej proporcjonalna w stosunku do całego ciała. Kończyny dolne są już dłuższe od górnych, dążą do osiągnięcia docelowej długości — powoli formują się też paznokcie paluchów. W tym czasie można zauważyć także pierwsze ruchy gałek ocznych. Są one jednak powolne, a powieki nadal pozostają zamknięte. Płód potrafi już trzymać głowę prosto1. W 16 tygodniu ciąży dalej rozwija się mózg. W mózgowiu powstają struktury zwane płatami: – czołowy, – skroniowy, – ciemieniowy, – potyliczny. Już wkrótce rozpocznie się mielinizacja włókien nerwowych2, dzięki której impulsy nerwowe będą przesyłane znacznie szybciej. Coraz lepsze funkcjonowanie układu nerwowego i jego współpraca z układem mięśniowym powodują, że ruchy płodu stają się stopniowo mniej odruchowe, a bardziej celowe i skoordynowane. Dlatego możemy zaobserwować takie ruchy jak chwytanie i kopanie. Zdarza się też, że płód ma czkawkę3, podejmuje też pierwsze spontaniczne próby oddychania4. Dalej rozwijają się zmysły. Płód czuje smak połykanych wód owodniowych, a już niedługo (między 4 a 5 miesiącem ciąży) może zacząć słyszeć dźwięki. Czyli już w 4 miesiącu stwierdzono możliwość wystąpienia reakcji na dźwięki u płodu — na wibracje czy dudnienie. Z kolei w 5 miesiącu płód posiada już słuch funkcjonalny. Pierwszymi dźwiękami, jakie usłyszy, będą bicie serca matki oraz odgłosy związane z pracą układu krwionośnego5. W 16 tygodniu ciąży płód jest też już wrażliwy na światło6. Pod koniec trwającego 4 miesiąca ciąży naskórek płodu posiadać już będzie 4 ukształtowane warstwy: – podstawną, – kolczystą, – ziarnistą, – zrogowaciałą7. Mniej więcej połowę ciała płodu pokrywa obecnie meszek płodowy, czyli tzw. lanugo. Skóra jednak nadal jest niemal przezroczysta, z prześwitującymi spod niej naczyniami krwionośnymi. Dochodzi też do przemieszczenia się nieco niżej przyczepu pępowiny; teraz znajduje się blisko miejsca, w którym potem powstanie pępek. Jednocześnie pępowina staje się coraz grubsza i mocniejsza, a łożysko systematycznie się rozrasta. W przypadku płodów płci żeńskiej około 16 tygodnia w jajnikach mogą zacząć powstawać pierwsze komórki jajowe — na początku będą ich miliony, jednak aż do czasu menopauzy będą one systematycznie obumierać, a tylko niewielka część z nich zostanie uwolniona w trakcie owulacji, kiedy dziewczynka osiągnie dojrzałość płciową8. W 16 tygodniu ciąży część kobiet może już odczuwać ruchy dziecka — dotyczy to w szczególności wieloródek. Kobiety, które jeszcze nie rodziły, zwykle wyczuwają ruchy płodu dopiero 2 czy 3 tygodnie później9. Na początku łatwo jest przeoczyć pierwsze ruchy dziecka, ponieważ często są mylone z…dolegliwościami trawiennymi np. gazami. Dopiero po jakimś czasie kobieta orientuje się, że to nie praca układu trawiennego, a delikatne ruchy płodu10, które po jakimś czasie staną się wyraźniejsze (np. typowe kopnięcia). Ruchy dziecka – kiedy kobieta powinna je poczuć? Wyczucie ruchów dziecka to niezwykle oczekiwany przez przyszłe mamy objaw ciąży. Pozwala naprawdę poczuć swój odmienny stan i często daje kobietom wiele radości, chociaż na późniejszym etapie może być nieco uciążliwy. Nic dziwnego, że brak wyczuwalnych ruchów przez dłuższy czas może budzić obawy. Warto jednak pamiętać, że to, kiedy kobieta poczuje je po raz pierwszy, jest kwestią indywidualną. O czym jeszcze trzeba pamiętać? – Przyjmuje się, że wieloródki zaczynają odczuwać ruchy dziecka najczęściej między 15 a 18 tygodniem ciąży. – Uważa się, że pierworódki najczęściej zaczynają odczuwać ruchy dziecka między 18 a 20 tygodniem ciąży. – Pierwsze ruchy płodu określane są często jako „trzepotanie”. Mogą być pomylone np. z gazami. – Bardziej wyraźne, lecz jeszcze nieregularne ruchy pojawiają się ok. 20-22 tygodnia ciąży, – Na regularne ruchy płodu musimy poczekać do ok. 26 tygodnia ciąży. – Brak wyczucia ruchów dziecka do 22 tygodnia ciąży nie musi oznaczać nic złego, jednak warto ten fakt skonsultować z lekarzem. Wykona on badanie USG i sprawdzi, czy wszystko jest w porządku. Możliwe, że sytuacja ta związana jest ze szczególnym ułożeniem łożyska, które utrudnia matce wyczucie ruchów. Źródło: dr Stone Joanne, dr Eddleman Keith, Duenwald Mary, Ciąża dla bystrzaków, Helion 2007, prof. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz Położnictwo i ginekologia tom I, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich Nie każdy płód jest tak samo aktywny; wiele zależy od jego cech indywidualnych czy preferowanej pory aktywności. 1. Moore, Persaud, Torchia, Embriologia i wady wrodzone, Elsevier Urban&Partner 2. prof. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz Położnictwo i ginekologia tom I, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich 3. Dr Anderson John, Dr Boogert Tom, Dr Greg Kesby, O’Connor Janette, Dr Robertson Robert, Dr Scott Fergus, Kalendarz mojej ciąży, wydawnictwo Feeria 4. Kornas-Biela Dorota, Prenatalny rozwój dziecka, 5 .Kędziora Sonia, Znaczenie muzyki w okresie prenatalnym, 6, 7, 8. Dr Anderson John, Dr Boogert Tom, Dr Greg Kesby, O’Connor Janette, Dr Robertson Robert, Dr Scott Fergus, Kalendarz mojej ciąży, wydawnictwo Feeria 9. Miller, Hanretty, Położnictwo ilustrowane, Libramed, Warszawa 2000 r. 10. Curtis Glade B., Ciąża. 40 kolejnych tygodni, Amber, Warszawa 1997 r. Jak wygląda płód w 16 tygodniu ciąży? W 16 tygodniu ciąży płód ma około 12 cm długości (CRL) i waży mniej więcej 110 gramów. Jego długość stopy (FL) wynosi ok. 20 mm11. Uwagę zwraca stopniowe wyrównywanie się proporcji pomiędzy głową a resztą ciała, chociaż nadal pozostaje ona dużo większa niż docelowo. Rysy twarzy są już wyraźne, oczy i uszy znajdują się coraz bliżej miejsca docelowego; wyraźnie widoczna jest szyja. Kończyny dolne są już dłuższe od górnych. Dobrze ukształtowana jest większość paznokci, formują się paznokcie paluchów. Ciało płodu pokrywa w dużej mierze meszek płodowy, a jego skóra wciąż jest prześwitująca i czerwonawa. Wyraźnie widoczne są zewnętrzne narządy płciowe, co w przypadku dobrego ułożenia pozwala określić płeć dziecka. Płód porusza się, może np. „ssać” kciuk czy wyglądać, jakby bawił się pępowiną. 11. Moore, Persaud, Torchia, Embriologia i wady wrodzone, Elsevier Urban&Partner Objawy w 16 tygodniu ciąży 16 tydzień ciąży to czas, kiedy większość kobiet cieszy się dobrym samopoczuciem psychicznym i fizycznym, charakterystycznym dla drugiego trymestru. Wynika ono z ustąpienia takich dolegliwości jak mdłości, wymioty czy częste oddawanie moczu, a także ze zmniejszaniem się drażliwości, senności i zmęczenia. Powodem poprawy samopoczucia może być również przyzwyczajenie się do odmiennego stanu oraz mniejszy lęk przed utratą dziecka (ryzyko poronienia jest znacznie niższe niż w pierwszym trymestrze). Wiele kobiet w tym czasie czuje przypływ energii i większą ochotę na seks, który — w przypadku ciąży o prawidłowym przebiegu — jest w pełni bezpieczny. Prawdopodobna poprawa samopoczucia nie oznacza jednak, że w tym okresie nie pojawią się różnego rodzaju dolegliwości o różnym stopniu nasilenia. Część z nich związana jest z powiększającą się macicą. Jej dno jest w 16 tygodniu ciąży wyczuwalne mniej więcej w połowie odległości między spojeniem łonowym a pępkiem12. Teraz też wyraźnie widoczne jest już powiększenie się obwodu brzucha — kobieta ma zwykle spory apetyt i przybiera na wadze ok. 0,5 kg tygodniowo. Macica waży w tym tygodniu około 250 gramów, do ok. 250 ml wzrosła też objętość płynu owodniowego13. Seks w II trymestrze ciąży II trymestr ciąży to okres, w którym wiele kobiet czuje się dobrze i odczuwa chęć podejmowania współżycia seksualnego. Wynika to z wysokiego poziomu hormonów płciowych, które powodują: – zwiększony dopływ krwi do genitaliów, powodujący ich wysoką wrażliwość, – dużą ilość wydzieliny pochwowej, – szybsze osiąganie przez kobietę podniecenia seksualnego, – w przypadku wielu kobiet — atrakcyjny wygląd (lśniące włosy, gładka skóra itp.). Jednocześnie brzuch nie jest jeszcze bardzo duży, co pozostawia dużą swobodę ruchu. Seks można więc uprawiać w dowolnej pozycji, która nie jest powodem dyskomfortu. Jeżeli kobieta woli unikać uciskania brzucha i piersi (mogą być bardzo tkliwe), warto wypróbować pozycję boczną, tylną czy „na jeźdźca”. Na co jeszcze warto zwrócić uwagę? – Korzystanie z dużej ilości poduszek pomoże stworzyć odpowiednie podparcie i poczucie bezpieczeństwa. – W przypadku przeciwwskazań do penetracji lub obawy przed nią, warto nie rezygnować całkowicie z intymności: w jej podtrzymaniu pomoże np. intymny masaż. Pamiętajmy, że: – w czasie ciąży zarówno brak zainteresowania seksem jak i zwiększenie zainteresowania seksem są całkowicie normalne — jest to kwestia indywidualna, każda kobieta przeżywa ten czas inaczej, – seks nie zaszkodzi dziecku: przed urazami chroni je worek owodniowy, a czop śluzowy utrudnia wniknięcie do macicy szkodliwych drobnoustrojów, – seks jest niewskazany przy ciąży podwyższonego ryzyka czy w przypadku kobiet, które kiedyś poroniły; w razie wątpliwości warto spytać lekarza, czy aktywność seksualna jest bezpieczna. Źródła: Dr MacDougall Jane, Ciąża tydzień po tygodniu, MUZA SA, Warszawa 2009, Lees Christopher, Reynolds Karina, McCartan Grainne, Ciąża. Przewodnik po dziewięciu najważniejszych miesiącach w życiu kobiety, Pascal 2005 Do najczęstszych dolegliwości w tym okresie należą bóle pleców (zwłaszcza okolic krzyżowo-biodrowych i okolicy lędźwiowej), związane z rozluźnieniem wiązadeł i ścięgien, a także rozrostem i rozmiękczeniem tkanki chrzęstnej i kostnej14. Pojawić się również mogą lekkie bóle brzucha związane ze zwiększaniem się macicy. Niektóre kobiety mogą cierpieć na zespół cieśni nadgarstka — drętwienie palców czy obniżenie sprawności manualnej nasilają się w nocy lub po przebudzeniu i są związane z zatrzymywaniem płynów i działalnością hormonów15. Kolejne problemy towarzyszące kobietom niemal przez cały okres ciąży to dolegliwości ze strony układu pokarmowego: zaparcia, zgaga czy wzdęcia i gazy. Ze względu na powodowane wysokim poziomem progesteronu wolne tempo trawienia, spożyty pokarm na długo pozostaje w żołądku, przez co możliwe jest uczucie ciężkości i przepełnienia. Pomocne może okazać się spożywanie niewielkich porcji, za to dość często16. Wśród innych częstych w 16 tygodniu ciąży objawów wymienić można – puchnięcie kończyn dolnych i górnych (głównie stopy, kostki, dłonie), – również szybki wzrost włosów i paznokci oraz ich zdrowy wygląd, – zatkany nos i zatkane uszy pomimo braku infekcji, – krwawienia z nosa i dziąseł, – tzw. amnezja ciążowa (rozkojarzenie, zapominanie itp.)17, – także zmiany skórne: przebarwienia (np. ostuda, kresa czarna, ciemnienie pieprzyków czy blizn), rozstępy, „pajączki”, zaczerwienione dłonie, – powstawanie żylaków, – uczucie duszności, zadyszka, omdlenia, – obfita wydzielina z pochwy, – również powiększone piersi; w 16 tygodniu ciąży, pod wpływem nacisku, z sutków może się już z wydobywać siara (pierwsze mleko), będąca jasnym i wodnistym płynem; dotyczy to zwłaszcza kobiet, które już rodziły18. Powiększenie się brzucha a pozycja podczas snu. W 16 tygodniu ciąży warto już pomyśleć o znalezieniu wygodnej i bezpiecznej pozycji do spania. Macica stale rośnie i jest już dość ciężka, a powiększający się obwód brzucha też nie ułatwia sprawy. Na co zwrócić uwagę podczas snu? – Do niewskazanych pozycji należy leżenie płasko na plecach. Ze względu na rosnący ciężar macicy może to powodować uciskanie żyły głównej dolnej oraz aorty brzusznej. Skutkiem tego może być niedokrwienie macicy oraz odczuwanie męczących duszności. – Niezalecane jest też spanie płasko na brzuchu, ze względu na uciskanie macicy. – Najlepsze wydaje się ułożenie na boku. – Warto skorzystać z dodatkowych poduszek, by znaleźć wygodną pozycję. Możemy podkładać je pod nogi, by były ułożone wyżej, czy też pod plecy, dzięki czemu nawet przewracając się na nie podczas snu, unikniemy leżenia na płasko. – Dobrym rozwiązaniem będzie zakupienie specjalnie wyprofilowanej poduszki ciążowej w kształcie litery „C”, która ułatwi przyjęcie bezpiecznej i wygodnej pozycji. Źródło: Curtis Glade B., Ciąża. 40 kolejnych tygodni, Amber, Warszawa 1997 r. 12. prof. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz Położnictwo i ginekologia tom I, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich 13. Curtis Glade B., Ciąża. 40 kolejnych tygodni, Amber, Warszawa 1997 r. 14. Urtnowska Katarzyna, Bułatowicz Irena, Radzimińska Agnieszka, Woźniak Magdalena, Wiśniewski Jacek, Zukow Walery, Fizjologiczne zmiany w układzie ruchu ciężarnej oraz związane z tym dolegliwości bólowe odcinka lędźwiowo-krzyżowego, 15. Miller, Hanretty, Położnictwo ilustrowane, Libramed, Warszawa 2000 r. 16. Lees Christopher, Reynolds Karina, McCartan Grainne, Ciąża. Przewodnik po dziewięciu najważniejszych miesiącach w życiu kobiety, Pascal 2005 17. Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 18. prof. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz Położnictwo i ginekologia tom I, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich Infekcje układu moczowego w II trymestrze W czasie ciąży zachodzą istotne zmiany w funkcjonowaniu układu moczowego kobiety. W II trymestrze ustępuje zwykle potrzeba częstego oddawania moczu — rosnąca macica uniosła się i nie uciska już pęcherza. Nadal jednak mamy do czynienia z wieloma zmianami – rozluźnienie dróg moczowych na skutek działania progesteronu, które ułatwia bakteriom wniknięcie przez cewkę moczową do pęcherza, – częste występowanie refluksu pęcherzowo-moczowodowego, – także stopniowy przerost mięśniówki moczowodów na skutek działania estrogenów oraz spowodowanego uciskaniem przez rosnącą macicę19, – przekrwienie oraz obrzęk błony śluzowej pęcherza moczowego, – również zwiększenie przepływu krwi przez nerki aż o 80%20. Wszystkie te zmiany sprzyjają powstawaniu różnego rodzaju zakażeń układu moczowego, które w drugim trymestrze należą dość częstych problemów. Lekkie infekcje dróg moczowych (najczęściej ich dolnego odcinka, czyli pęcherza moczowego i cewki moczowej21) nie są niebezpieczne i łatwo je przeoczyć, jednak nieleczone przerodzić się mogą w odmiedniczkowe zapalenie nerek, będące już poważniejszym schorzeniem. Warto wiedzieć, że poszerzenie moczowodów i miedniczek nerkowych sprzyja powstawaniu zastojów moczu, które stają się siedliskiem bakterii i zwiększają ryzyko zaatakowania nerek. Dlatego nigdy nie wolno lekceważyć żadnych objawów ze strony dróg moczowych. Należy zaliczyć do nich – pieczenie podczas oddawania moczu, – ból w okolicy pęcherza moczowego, – także krew w moczu, – konieczność częstego oddawania moczu, – również uczucie bezskutecznego parcia na mocz czy oddawanie moczu w niewielkich ilościach22. Objawy te należy skonsultować z lekarzem, który prawdopodobnie przepisze antybiotyk. W przypadku odmiedniczkowego zapalenia nerek symptomy są podobne, jednak mogą być bardziej nasilone, a dodatkowo towarzyszyć im mogą również: – wysoka gorączka, – dreszcze, – także ostry ból w okolicy lędźwiowej, który może promieniować do pachwiny23. 19. Miller, Hanretty, Położnictwo ilustrowane, Libramed, Warszawa 2000 r. 20. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz Położnictwo i ginekologia tom I, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich 21, 22. Curtis Glade B., Ciąża. 40 kolejnych tygodni, Amber, Warszawa 1997 r. 23. Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 Infekcje układu płciowego w II trymestrze Zwiększona ilość wydzieliny z pochwy to w II trymestrze ciąży naturalne zjawisko, które nie jest powodem do niepokoju. Warto jednak zwrócić uwagę na właściwości wydzieliny, która powinna być stosunkowo przezroczysta i śluzowata. Wydzielina o innym charakterze może bowiem świadczyć o pojawieniu się infekcji intymnej — podczas ciąży najczęściej jest to grzybica, czyli infekcja drożdżakowa. O pojawieniu się grzybicy pochwy, spowodowanej grzybami Candida albicans, świadczyć mogą następujące objawy: – intensywny świąd, – także gęste upławy o białawym kolorze i grudkowatej konsystencji, – zaczerwienienie okolic intymnych, – również uczucie dyskomfortu w okolicach intymnych24. Jak radzić sobie z grzybicą pochwy podczas ciąży? – Po stwierdzeniu infekcji drożdżakowej lekarz prawdopodobnie przepisze czopki dopochwowe, które pomagają uporać się z problemem i jednocześnie są bezpieczne dla płodu. Dodatkowo stosować można krem na zewnętrzne narządy płciowe, który pozwala redukować nieprzyjemne objawy jak zaczerwienienie czy świąd. – W walce z drożdżycą pochwy pomoże noszenie przewiewnych, nieobcisłych ubrań. Najlepiej sprawdzi się także naturalna bielizna z bawełny. W tym czasie lepiej będzie unikać np. rajstop czy legginsów z lycrą. – Drożdże żywią się cukrem, pamiętajmy więc o ograniczeniu w miarę możliwości jego spożycia. – Nie zapominajmy także o odpowiedniej higienie intymnej. Kluczowe jest podcieranie się od przodu do tyłu, a także regularne podmywanie. Podczas walki z drożdżycą warto sięgnąć po bezzapachowe hipoalergiczne kosmetyki do higieny intymnej, które nie spowodują podrażnień. Źródło: Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 Warto podkreślić, że grzybica czasem przebiega bezobjawowo, nie stanowi też poważnego zagrożenia i jest bardzo powszechną przypadłością. Zachorowaniu na nią podczas ciąży sprzyjają wysokie stężenie estrogenów, większa wilgotność i ciepłota narządów rodnych, mniej kwaśne środowisko pochwy czy zwiększona ilość glikogenu. Chociaż grzybica nie jest zwykle zagrożeniem dla płodu, może stać się przyczyną poważnego dyskomfortu dla kobiety. Leczenie polega przede wszystkim na stosowaniu bezpiecznych czopków dopochwowych oraz specjalnych kremów. Najczęściej bazują one na klotrimazolu25. Inny problemem jest nieco rzadsze, ale również dość często spotykane w ciąży bakteryjne zakażenie pochwy. Jego objawy to: – upławy o nieprzyjemnym zapachu i żółtawym zabarwieniu, – także uczucie dyskomfortu w okolicach intymnych, – zaczerwienienie i bolesność okolic intymnych, – również nasilanie się objawów po odbyciu stosunku seksualnego. Badania wskazują, że może istnieć zależność między bakteryjnym zakażeniem pochwy a przedwczesnym porodem, dlatego w przypadku kobiet, u których istnieją czynniki ryzyka związane z porodem przedwczesnym, zaleca się profilaktycznie wykonywanie badań w tym kierunku. Leczenie polega na przyjmowaniu odpowiednich antybiotyków26. 24. dr Stone Joanne, dr Eddleman Keith, Duenwald Mary, Ciąża dla bystrzaków, Helion 2007 25. Miller, Hanretty, Położnictwo ilustrowane, Libramed, Warszawa 2000 r. 26. dr Stone Joanne, dr Eddleman Keith, Duenwald Mary, Ciąża dla bystrzaków, Helion 2007 Niewydolność szyjki macicy a ryzyko poronienia W drugim trymestrze ciąży ryzyko poronienia jest znacznie mniejsze niż w pierwszym: aż 80% poronień ma miejsce w pierwszych 12 tygodniach ciąży27. Nadal jednak istnieje pewne prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań, na skutek których może dojść do późnego poronienia lub porodu przedwczesnego. Na początku II trymestru jednym z nich jest niewydolność szyjki macicy, która podczas ciąży powinna być zamknięta i dodatkowo uszczelniona czopem śluzowym. Zdarza się jednak, że w 4 lub 5 miesiącu ciąży dochodzi do jej otwierania się i skracania. Niesie to ze sobą ryzyko pęknięcia błon płodowych oraz poronienia28. Dużym problemem jest często bezobjawowe rozwieranie się i skracanie szyjki macicy — zwykle nie towarzyszą mu żadne skurcze, dlatego niewydolność szyjki macicy nierzadko jest stwierdzana dopiero po rozpoznaniu poronienia. Czasami jednak mogą wystąpić takie objawy jak lekkie plamienie czy uczucie napięcia i dyskomfortu w podbrzuszu29. Rozpoznanie niewydolności szyjki macicy jest możliwe po przeprowadzeniu USG sondą dopochwową. W przypadku kobiet z grupy niskiego ryzyka można wykonać je między 18 a 22 tygodniem ciąży; przy wysokim ryzyku już w 14-18 tygodniu ciąży30. Jakie czynniki przyczynić się mogą do niewydolności szyjki macicy? – W większości przypadków przyczyny pozostają niewyjaśnione. – Wcześniejsze uszkodzenie szyjki macicy, do którego doszło w wyniku poprzedniego porodu, aborcji czy zabiegu chirurgicznego, – Ciąża mnoga: chociaż temat budzi pewne kontrowersje, wielu specjalistów uważa, że tego typu ciąże (w szczególności te liczące od trzech płodów w górę) są obarczone większym ryzykiem niewydolności szyjki macicy. – Pojawienie się problemów z niewydolnością szyjki macicy w przeszłości. – Kontakt z lekiem hormonalnym DES (dietylostilbestrol) w czasie życia płodowego; kilkadziesiąt lat temu był on zażywany przez niektóre kobiety w ciąży, których dzieci płci żeńskiej mogą dziś cierpieć z powodu wad wrodzonych właśnie szyjki macicy31. W przypadku stwierdzenia niewydolności szyjki macicy stosuje się zazwyczaj leczenie operacyjne poprzez założenie szwu okrężnego, pozwalającego zapobiec przedwczesnemu porodowi. Zabieg ten wykonuje się też profilaktycznie w kolejnej ciąży, około jej 12-14 tygodnia. Szew zostanie zdjęty pod koniec ciąży, dzięki czemu możliwy będzie poród waginalny. Inne stosowane rozwiązania to – założenie specjalnego pierścieniowego krążka (pessarium), – leczenie farmakologiczne (profilaktyka progesteronowa w określonych przypadkach), – kombinacja kilku różnych metod32. 27. Lewicka Magdalena, Sulima Magdalena, Pyć Maria, Stawarz Barbara, Charakterystyka poronień i prawa przysługujące kobiecie po stracie ciąży, 28. Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 29. dr Stone Joanne, dr Eddleman Keith, Duenwald Mary, Ciąża dla bystrzaków, Helion 2007 30. Marzec Urszula, Marzec Krzysztof, Niewydolność cieśniowo-szyjkowa u kobiet ciężarnych – profilaktyka i postępowanie lecznicze, 31. dr Stone Joanne, dr Eddleman Keith, Duenwald Mary, Ciąża dla bystrzaków, Helion 2007 32. Marzec Urszula, Marzec Krzysztof, Niewydolność cieśniowo-szyjkowa u kobiet ciężarnych – profilaktyka i postępowanie lecznicze, Źródła: Dr Anderson John, Dr Boogert Tom, Dr Greg Kesby, O’Connor Janette, Dr Robertson Robert, Dr Scott Fergus, Kalendarz mojej ciąży, wydawnictwo Feeria Curtis Glade B., Ciąża. 40 kolejnych tygodni, Amber, Warszawa 1997 r. prof. dr hab. Grzegorz H. Bręborowicz Położnictwo i ginekologia tom I, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich Kędziora Sonia, Znaczenie muzyki w okresie prenatalnym, Kornas-Biela Dorota, Prenatalny rozwój dziecka, Lees Christopher, Reynolds Karina, McCartan Grainne, Ciąża. Przewodnik po dziewięciu najważniejszych miesiącach w życiu kobiety, Pascal 2005 Lewicka Magdalena, Sulima Magdalena, Pyć Maria, Stawarz Barbara, Charakterystyka poronień i prawa przysługujące kobiecie po stracie ciąży, Marzec Urszula, Marzec Krzysztof, Niewydolność cieśniowo-szyjkowa u kobiet ciężarnych – profilaktyka i postępowanie lecznicze, Miller, Hanretty, Położnictwo ilustrowane, Libramed, Warszawa 2000 r. Dr MacDougall Jane, Ciąża tydzień po tygodniu, MUZA SA, Warszawa 2009 Moore, Persaud, Torchia, Embriologia i wady wrodzone, Elsevier Urban&Partner Regan Lesley, Twoja ciąża tydzień po tygodniu, Esteri, Wrocław 2016 dr Stone Joanne, dr Eddleman Keith, Duenwald Mary, Ciąża dla bystrzaków, Helion 2007 Urtnowska Katarzyna, Bułatowicz Irena, Radzimińska Agnieszka, Woźniak Magdalena, Wiśniewski Jacek, Zukow Walery, Fizjologiczne zmiany w układzie ruchu ciężarnej oraz związane z tym dolegliwości bólowe odcinka lędźwiowo-krzyżowego, Autor: Natalia „W II trymestrze ustępuje zwykle potrzeba częstego oddawania moczu — rosnąca macica uniosła się i nie uciska już pęcherza.” Gdy odejście wód płodowych jest zbyt wcześnie... || fot. pexels Natasha Sherwin była w 16. tygodniu… gdy odeszły jej wody! Początkowo myślała, że przypadkowo zmoczyła łóżko – cóż, takie ciążowe dolegliwości – kiedy jednak zobaczyła krew, wiedziała, że dzieje się coś niedobrego. Nie poddała się jednak! Ani ona, ani jej córeczka, która po licznych perypetiach dziś ma już niemal dwa lata. Kiedy Natasha wylądowała w szpitalu, powiedziano jej, że musi przygotować się do porodu, a jej dziecko ma 2 proc. szans na przeżycie. „Byłam zszokowane, gdy usłyszałam, że odeszły mi wody. Dopóki nie zaczęłam krwawić, myślałam, że miałam po prostu mały wypadek” – opowiada. Dziecko jednak nie dawało żadnych znaków, że zamierza przedwcześnie przyjść na świat, stąd też ciągle pozostawało w macicy matki. „Modliłam się o najlepsze, ale spodziewałam się najgorszego. Dwa dni późnej zapytano mnie, czy chcę zakończyć ciążę, lecz za każdym razem moja odpowiedź brzmiała 'nie’ – mówi Natasha. PROM – gdy odejście wód płodowych jest przedwczesne Jak powiedzieli lekarze, kobieta doświadczyła PPROM, czyli przedwczesnego pęknięcia błon płodowych przed terminem, które ma miejsce przed 37. tygodniem ciąży. Dane wskazują, że dotyczy około 2-4 proc. ciąż i jest jedną z częstych przyczyn porodów przedwczesnych. „Dlaczego PPROM jest tak niebezpieczny? Gdy do niego dojdzie, znacznie wzrasta ryzyko infekcji wewnątrzmacicznych – co ważne, im okres pomiędzy pęknięciem błon a porodem jest dłuższy, tym ryzyko to staje się większe. Co więcej, wiąże się z tym także wysokie ryzyko wcześniactwa, zaburzeń układu oddechowego czy sepsy” – pisaliśmy na naszym portalu >TUTAJ>TUTAJ<< Natasha pozostała w szpitalu przez kolejne dwa tygodnie, gdzie obserwowano, czy poziom płynów wzrośnie. Po tym czasie mogła wrócić do domu, lecz i tak wielokrotnie powracała na wizyty. Co i rusz dochodziło u niej do ponownego wycieku: „Płyn gromadził się na nowo, lecz ponownie też znikał – najwyższy poziom, jaki kiedykolwiek osiągnął, wynosił 3 cm, zaś przez 90 proc. czasu ciąży nie było go w ogóle” – słowa kobiety cytuje dailymail. Zobacz też: Dzielnie walcząca Faith przyszła na świat w 30. tygodniu ciąży. Ważyła niecałe 1,3 kg i od razu trafiła na intensywną terapię, gdzie spędziła pierwszych sześć tygodni swojego życia. Co jednak istotne, okazało się, że u Natashy doszło do zakażenia bakterią co dzień po porodzie doprowadziło do sepsy: „Byłam u progu śmierci; z trudem łapałam oddech i nie byłam w stanie mówić” – opowiada kobieta. W tym czasie jej mężowi kazano przygotować się na najgorsze. Przez około dwa tygodnie walczono o życie Natashy i kiedy wydawało się, że rodzina powoli dochodzi do siebie, znów uderzyła w nich choroba. Wyczekany, wywalczony Happy End! Po pięciu tygodniach pobytu w domu mała Faith przestała oddychać. Przetransportowano ją do specjalistycznego szpitala i umieszczono pod aparaturą podtrzymującą życia. Miała zapalenie oskrzeli i przewlekłą chorobę płuc. Co więcej, w jej brzuchu oraz nodze rozwinęły się skrzepy. Lekarze widzieli w takiej sytuacji dwie opcje – amputację nogi lub podanie leku, który zmniejszy zakrzepy, lecz jego aplikacja wiąże się z dużym ryzykiem krwawienia do mózgu. Rodzice chwycili się jednak tej szansy i… udało się! Powoli ich świat zaczął wracać do normy, lecz jak podkreślają, sami nie są w stanie uwierzyć, że są to ich własne przeżycia, a nie scenariusz jakiegoś przerażającego filmu. Co jednak ważne, nawet gdyby była to produkcja filmowa, to na szczęście z happy end’em! Źródła: dailymail / dailyrecord E-raport: Gdy rodzi się WCZEŚNIAK Produkt w promocji 12,99 zł E-raport: HORMONY VS. PŁODNOŚĆ. Co musisz o nich wiedzieć? Produkt w promocji 12,99 zł E-raport: Wege dieta dla płodności Produkt w promocji 12,99 zł Chcemy Być Rodzicami 12/2021 (81) e-wersja Produkt w promocji 5,99 zł E-raport: PRACA Z CIAŁEM A PŁODNOŚĆ. Różne metody troski o siebie poprzez ciało Produkt w promocji 12,99 zł Chcemy Być Rodzicami 11/2021 (80) e-wersja Produkt w promocji 5,99 zł E-raport: DREAM TEAM OD NIEPŁODNOŚCI – gdzie, kto i kiedy może pomóc? 0,00 zł Chcemy Być Rodzicami 10/2021 (79) e-wersja Produkt w promocji 5,99 zł E-raport: MĘSKA dieta płodności Produkt w promocji 12,99 zł Chcemy Być Rodzicami 09/2021 (78) e-wersja Produkt w promocji 5,99 zł E-raport: PORÓD – spokojny, dobry, bezpieczny Produkt w promocji 12,99 zł Chcemy Być Rodzicami 08/2021 (77) e-wersja Produkt w promocji 5,99 zł Dostęp dla wszystkich Wolny dostęp Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium! Autor Katarzyna Miłkowska Dziennikarka, redaktorka prowadząca e-magazyn oraz portal Chcemy Być Rodzicami, absolwentka UW. Obecnie studentka V roku psychologii klinicznej na Uniwersytecie SWPS oraz była słuchaczka studiów podyplomowych Gender Studies na UW. Współautorka książki "Kobiety bez diety". Przeczytaj również Jesteś dla nas ważna! Chcemy być z Tobą w kontakcie. Zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje oraz 20% rabatu na zakupy. Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

ryzyko poronienia w 16 tygodniu ciazy